Okresy przejściowe

Społeczeństwa Europy Zachodniej obawiały się nadmiernego napływu pracowników i ich rodzin z państw, które przystąpiły do Unii Europejskiej 1 maja 2004 r., dlatego też w Traktacie Akcesyjnym utrzymano pewne ograniczenia dostępu obywateli tych państw do rynku pracy państw należących do UE przed jej rozszerzeniem. Swoboda przepływu osób między starymi i nowymi państwami członkowskimi jest więc ograniczona w okresie przejściowym, który może trwać nie dłużej niż 7 lat.

W pierwszych dwóch latach po dniu rozszerzenia Unii Europejskiej dawne państwa członkowskie mogą stosować wobec obywateli Polski i innych nowych państw członkowskich własne przepisy prawne lub obowiązujące umowy bilateralne dotyczące dostępu do rynku pracy. Co ważne warunki dostępu do rynku pracy nie mogą się pogarszać, mogą natomiast (i powinny) stopniowo się poprawiać. Kilka państw: Wielka Brytania, Irlandia i Szwecja otworzyło swoje rynki pracy już z dniem rozszerzenia Unii. Żadne ograniczenia swobody przepływu pracowników pomiędzy nowymi państwami członkowskimi nie zostały także wprowadzone.

Po dwóch latach, czyli w 2006 r., każde z państw, które podjęło decyzję o utrzymaniu ograniczeń, będzie mogło zadecydować o objęciu „nowych” państw przepisami wspólnotowymi dotyczącymi dostępu do rynku pracy. Stosowanie prawa krajowego będzie możliwe do 2009 r., a w razie zaistnienia poważnych zakłóceń na rynku pracy - do 2011 r.

Również do 2011 r. możliwe będzie przywrócenie ograniczeń przepływu pracowników, jeżeli pojawią się poważne zagrożenia dla standardu życia lub poziomu zatrudnienia w danym regionie lub zawodzie.

System okresów przejściowych można krótko scharakteryzować w następujący sposób: pierwsze dwa lata - prawo krajowe, następne trzy lata - prawo krajowe lub wspólnotowe, kolejne dwa lata - prawo wspólnotowe lub (w szczególnych wypadkach) krajowe.

Przed objęciem Polski przepisami wspólnotowymi dotyczącymi dostępu do rynku pracy stosowane są następujące umowy dwustronne zawarte między Polską a państwami członkowskimi Unii Europejskiej dotyczące przepływu pracowników:

• Umowa między Rządem RP a Rządem RFN w sprawie zatrudniania pracowników w celu podnoszenia ich kwalifikacji zawodowy i językowych (pracowników-gości), podpisana 07.06.1990 r.,

• Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Francuskiej w sprawie wymiany stażów zawodowych, podpisana 29.09.1990 r.,

• Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej i Rządem Republiki Francuskiej o zatrudnieniu we Francji polskich pracownik sezonowych, podpisana 20.05.1992 r.,

• Umowa między Rządem RP a Rządem Wielkiego Księstwa Luksemburga w sprawie zatrudniania stażystów, podpisana 29.10.1996 r.,

• Umowa między RP a Królestwem Hiszpanii w sprawie zasad i warunków wzajemnego przepływu pracowników między obu Państwami, podpisana 21.05.2002 r.